1. Czym Jest Post Rock

Termin Post Rock

Pierwszym w historii muzyki przykładem użycia terminu Post Rock jest artykuł Simona Reynoldsa dla brytyjskiego magazynu muzycznego The Wire o albumie Hex grupy Bark Psychosis.

Post rock oznacza wykorzystywanie instrumentów konwencjonalnie kojarzonych z rockiem do celów innych niż rockowe, używanie gitar jako nośników barw i tekstur, a nie riffów i powerchordów. Coraz częściej grupy wykonujące ten podgatunek uzupełniają tradycyjne gitarowo-basowo-perkusyjne składy o technologie komputerowe takie jak samplery, sequencery oraz MIDI. Podczas gdy niektóre grupy post-rockowe (takie jak Pram czy Stereolab) perferują lo-fi i przestarzałe technologie, inne ewoluują w stronę cyber-rocka, by mieć wirtualne, nowoczesne brzmienie.

Źródło #1 – https://web.archive.org/web/20011202075606/http://www.thewire.co.uk/out/1297_4.htm` Źródło #2 – https://www.reddit.com/r/postrock/comments/17iz58o/the_1994_article_that_popularized_the_term/

Obecnie termin Post Rock nie jest w pełni zgodny z opisem, który dziennikarz stworzył w 1994 roku, bo muzyka ewoluowała, a sam opis opiera się na ograniczonej jej próbce i pomija ważne charakterystyczne cechy, które gatunek wykształcił później.

Cechy Charakterystyczne Post Rocka

– Nieregularne metrum

Przykład #1 – Slint – Breadcumb Trail z Spiderland (1991) – https://open.spotify.com/track/7K8mX41Nub7AzBt1RwwE6d?si=YNcPjRDVTqShuwO7peep9g

Utwór posiada wiele zmian metrum, do użytych w utworze należą kolejno 7/4, 4/4, 12/8, 15/8, 6/4, ¾. Utwór nie używa jednego metrum i w przeciwieństwie do przeciętnych rockowych piosenek nie opiera się na najpopularniejszym 4/4, które w stanach zjednoczonych było tak często używane, że nawet zyskało alternatywne określenie “Common” od “potoczny” z angielskiego.

– Niestandardowe struktury utworów (porzucenie konwencjonalnego rockowego schematu verse-chorus)

Przykład #2 – Tortoise – Glass Museum z Millions Now Living Will Never Die (1996) – https://open.spotify.com/track/4yQXy99u7RnPoGedBT2XB0?si=vZnSx3MIRFShjWv_TDbnOQ

Pierwsza część utworu opiera się na repetycyjnej melodii, w której najważniejszą rolę odgrywają gitara elektryczna oraz perkusja. Melodia ta jest lekko rozwijana po pierwszej minucie utworu, gdzie dominującą rolę przejmuje tylko gitara elektryczna. Utwór wycisza się w drugiej minucie, po krótkim, spokojnym przejściu przechodzi do drugiej części. Druga część zaczyna się od pierwszej melodii z początku utworu, ale później szybko zmienia się w dużo bardziej intensywne i dynamiczne granie oparte na perkusji, która ma brzmienie przypominające uderzanie w szkło. Druga część utworu kończy się zapętleniem, utwór wraca do głównego wątku, od którego się zaczynał, taki zabieg to struktura klamrowa lub kompozycja zamknięta.

– Struktura cisza versus hałas

Przykład #3 – Slint – Washer z Spiderland (1991) – https://open.spotify.com/track/3oNP9Gh1NY4sjqaVUaNjTQ?si=Wo0mVQoXQnGM6x7yXclXBQ

Utwór opiera się na jednym wątku, który jest grany “w kratkę” i przeplatany z przejściami i cichszymi częściami z wokalem, a kończy się mocnym finałem z użyciem przesterowanych elektrycznych gitar. Washer to piosenka, która bazuje na kontraście i intymności minimalistycznego grania, dzięki temu jak mało jest melodyczny i jak bardzo ubogi w środki stylistyczne pozwala słuchaczowi na odpowiednie skupienie się na szczegółach i odczucie każdej nawet najmniejszej zmiany w grze instrumentów.

– Drone

Drone – gatunek minimalistycznej muzyki, kładący nacisk na długie i powtarzające się dźwięki przypominające burdony, skupiając się na barwie dźwięku i harmonii, zamiast na melodii. Gatunek ten jest podobny do ambientu, jednak zazwyczaj korzysta z większej liczby tradycyjnych instrumentów, takich jak skrzypce, gitary czy pianino.

Źródło #3 – https://web.archive.org/web/20030116002445/http://www.godsofmusic.com/gom/articles.php?action=detail&ID=136

Drone używany jest w Post Rocku do atmosferycznych sekcji pobocznych.

Przykład #4 – Godspeed You! Black Emperor – East Hastings z FsharpAsharpInfinity (1997) – https://open.spotify.com/track/5jMuXTa5hECm37P7C0mbIB?si=6qOQu2-WRjWuiukgi5B-Cg

Sekcja #3 utworu – Drugs in Tokyo / Black Helicopter

Pulsujący drone rozpoczyna ostatnią część utworu, a następnie zanika w pętli gitary, którą stopniowo przejmuje brzęczący, elektroniczny drone, kończący utwór. Źródło #4 – https://en.wikipedia.org/wiki/East_Hastings_(composition)

– Niekonwencjonalne składy

Przykład #5 – Godspeed You! Black Emperor – Storm z Lift Your Skinny Fists Like Antennas To Heaven (2000) – https://open.spotify.com/track/1HfJV18PHF2UQqh4TuySBJ?si=MsqauXWAQEm0CKhNt6UkqQ

Poza typowymi dla rocka gitarą elektryczną, basem oraz perkusją muzycy użyli niekojarzonych z tym gatunkiem instrumentów. Na utworze Storm słychać m.in. obój, flet, trąbki, skrzypce i róg francuski.

– Atmosfera ponad bogactwo melodii i środków stylistycznych

Przykład #6 – Talk Talk – Ascension Day z Laughing Stock (1991) – https://open.spotify.com/track/1Viz6Hi6jm4YSHOlkF3gGd?si=7gBBzByqSRyPcD6tU3DWSw

Utwór opiera się na multiinstrumentalnych, ambientowych, repetycyjnych teksturach zamiast na tradycyjnej dla rocka prowadzącej linii melodycznej.

– Użycie sampli i własnych nagrań

Przykład #7 – Godspeed You! Black Emperor – BBF3 z Slow Riot for Zero New Kanada (1999) – https://open.spotify.com/track/2i8eJAvVOhTGBq5kwq9KRv?si=23-se20cSsu0Z_7F0189qg

Zespół Godspeed You! Black Emperor 4 września 1997 roku grał koncert przy okazji slamu poetyckiego gdzie zapraszali losowe osoby do wywiadów, aby później umieścić je w ich muzyce. Tego dnia przyszedł do nich mężczyzna, który wyrecytował dla nich, jak sam twierdził napisany przez niego wiersz o upadku moralnym i umysłowym społeczeństwa. Jak się później okazało, to nawet nie był jego wiersz, a tekst metalowego zespołu Iron Maiden z utworu Virus, ich wokalista to Blaze Bayley, stąd tego mężczyznę zespół nazwał Blaisem Baileyem Finnegamem, tak później też nazwali utwór, w którym użyli fragmentu rozmowy z nim.

Podczas wywiadu mężczyzna twierdził, że USA to kraj trzeciego świata, w którym zwykłych ludzi się źle traktuje, opowiedział anegdotę o tym, że poszedł do sędziego, by zapłacić karę za przekroczenie prędkości, powiedział mu że ma się zamknąć, przestać go pouczać i po prostu wziąć jego pieniądze. Później członek zespołu się go spytał, czy jest on gotowy na to co sam zwiastuje dla USA, powiedział, że tak bo ma kilka bardzo trudno dostępnych broni, zaczął je wymieniać z nazwy w dziwnej kolejności.

Prawdopodobnie nie był on zdrowy psychicznie, mimo to wykorzystanie tej rozmowy świetnie podkreśliło atmosferę tej muzyki. Elementy rozmów z nim zespół umieścił też w utworze Providence, natomiast najbardziej treściwy jest w tym.

Źródło #5 – Twórczość własna dla Wieczoru Płytowego serwera Elizjum – https://discord.com/channels/1150122153405075537/1322205620719583242/1327340611258417193

– Kompozycje oparte na crescendo

Crescendo – stopniowe zwiększanie głośności, wzmacnianie natężenia dynamiki w utworze muzycznym.

Źródło #6 – https://pl.wikipedia.org/wiki/Crescendo z Jerzy Habela: Słowniczek muzyczny. Warszawa: PWM, 1968. ISBN 83-01-11390-1 oraz Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)

Przykład #8 – Godspeed You! Black Emperor – Moya z Slow Riot for Zero New Kanada (1999) – https://open.spotify.com/track/2g2dBiugZROCtl8ipW9NQo?si=H5hJPIMnSxOHi29G1M1ntw

Cały utwór opiera się na stopniowym zwiększaniu głośności, tempa oraz intensywności grania, aby wyładować się mocnym katharsis, które zaczyna się w ósmej minucie.

Katharsis – swobodne ujawnienie tłumionych emocji, zmniejszające napięcie; wyładowanie emocjonalne

Źródło #7 – https://sjp.pl/katharsis

– Improwizowanie

Przykład #8 – Ciśnienie – Ego z JazzArt Underground (2019) – https://open.spotify.com/track/6s9cugYKCiCuUdEaz88QXb?si=_Iw4Ul7jSU2aXEOFT5zyFg

Improwizowany utwór nagrany za pierwszym podejściem w Katowicach.

– Długie zaawansowane kompozycje, często podzielone na movementy

Przykład #9 – Godspeed You! Black Emperor – Providence z FsharpAsharpInfinity (1997) – https://open.spotify.com/track/35MghvJDcBxKqb1VHL6ePy?si=BUCP4rKQTBmGqi2-nQqKXg

Jest podzielony na pięć segmentów, oddzielonych niezatytułowanym, cichym utworem trwającym 3 minuty i 30 sekund (21:20–24:54):

– „Divorce & Fever…” (0:00–2:45)
– „Dead Metheny…” (2:45–10:59)
– „Kicking Horse on Brokenhill” (10:59–16:40)
– „String Loop Manufactured During Downpour…” (16:40–21:20)
– „J.L.H. Outro (hidden track)” (24:54–29:02)

Źródło #8 – https://genius.com/Godspeed-you-black-emperor-providence-lyrics

– Utwory często przypominają ścieżki dźwiękowe i są bardzo ilustrujące

Przykład #10 – Swans – Helpless Child z Soundtracks For The Blind (1996) – https://open.spotify.com/track/7jEfLF7XLMzBNj9w1PBmCq?si=ld3YZ1xiSUSc5Oa7TeowQw

Soundtracks for the Blind miał, jak sugeruje tytuł pełnić funkcję „ścieżki dźwiękowej do nieistniejącego filmu”.

Źródło #9 – https://en.wikipedia.org/wiki/Soundtracks_for_the_Blind oraz https://www.progarchives.com/album.asp?id=44162

2. Przed Post Rockiem

Każdy gatunek ma swoje korzenie, inne muzyczne nurty, z których się wywodzi. W tej części dowiesz się skąd, mogą pochodzić niektóre charakterystyczne dla Post Rocka rozwiązania.

– No Wave

No Wave to gatunek muzyki, który opiera się na asymetrycznych strukturach, dysonansach, długich dźwiękach i atonalności. Z tej części muzyki wywodzi się nowojorska scena Post Rocka, która miała charakterystyczne brudne brzmienie.

– The Ascension – Gleen Branca

Album #1, Przykład #11- Gleen Branca – The Ascencion (1981) – https://open.spotify.com/album/0xaycmPKGzap64nhRDj6gi?si=NHtCCMoKQHyzBaXfJxqwIQ

Często uznawany za pierwszy album Post Rocka lub jeden z najważniejszych Pre Post Rocka. Oparty na gęstym brzmieniu elektrycznych gitar, repetycjach, hałasie, nieliniowości oraz zaawansowanych kompozycjach i amelodycznym brzmieniu The Ascension był prawdziwą rewolucją na scenie muzycznej największego miasta w USA. Album ten miał wpływ między innymi na Mogwai oraz Swans.

– Prog Rock

Przykład #12- Pink Floyd – Shine On You Crazy Diamond (1975) – https://open.spotify.com/track/6pnwfWyaWjQiHCKTiZLItr?si=KSFxw4WERBS6vs5PVi1pvg oraz https://open.spotify.com/track/21j1PsCiTaO8ZW88UZrh3A?si=j4-Qm_eZRmWb4bZvVjkaQQ

Przykład #13- King Crimson – 21st Century Schozoid Man (1969) – https://open.spotify.com/track/2MfrET7Nc3StKQcGoZKqr9?si=xcp94c6oSgKFlJ7lsqwBfQ

Przykład #14 – Pink Floyd – Time z The Dark Side Of The Moon (1973) – https://open.spotify.com/track/3TO7bbrUKrOSPGRTB5MeCz?si=LcMvA5mVSKuiMR_UGP21NQ

Gatunkiem, dla którego przeciwwagą i buntem miał być Post Rock był Prog Rock, który mimo tego łączy z nim kilka ważnych rozwiązań. Zespoły progresywne były znane z nieregularnych metrum, rozbudowanych utworów często podzielonych na kilka części, improwizowania i niekonwencjonalnych składów. Przykładem utworu, który ma te cechy jest Shine On You Crazy Diamond, jest on podzielony na 9 części, są na nim syntezatory i saksofon, instrumenty niekojarzone typowo z rockiem. Natomiast przykładem Prog Rockowego utworu z nieregularnym metrum jest 21st Century Schizoid Man King Crimson. W pierwszym utworze z debiutanckiej płyty grupy dziś uznawanej za jedną z najważniejszych dla gatunku występują kolejno 4/4, 6/4, ¾, 5/4, 2/4, 9/8, 2/2, 6/8. Utwory progresywno rockowe często używały też innego popularnego w Post Rocku rozwiązania więc sampli i nagrań terenowych, przykładem tego jest Time zespołu Pink Floyd.

On niedługo przed nagrywaniem tego albumu poszedł z całym zestawem sprzętu i nagrał te wszystkie zegary w sklepie z zegarami. A my akurat pracowaliśmy nad utworem Time, i on powiedział: ‘Słuchajcie, właśnie nagrałem te rzeczy, te zegary’, więc wyciągnęliśmy jego taśmę, przesłuchaliśmy ją i powiedzieliśmy: ‘Świetnie! Dorzućmy to!’ I tak naprawdę to był pomysł Alana Parsonsa. – David Gilmour

Źródło #10 – https://en.wikipedia.org/wiki/Time_(Pink_Floyd_song)

– Ambient

Ważny wpływ na styl i brzmienie Post Rocka miał też opierający się na atmosferze i repetycjach ambient, który zainspirował między innymi Bark Psychosis. Z niego Post Rock ma minimalistyczne podejście do środków stylistycznych i formy. Przykład ambientowego utworu, który spełnia te kryteria to 1/1 z Music For Airports.

Przykład #15 – Brian Eno – 1/1 z Ambient 1: Music For Airports – https://open.spotify.com/track/3bCmDqflFBHijgJfvtqev5?si=TOzsAzmzRg-yM_uA16GSbg

– Soundtracki

Wróć do przykładu #9

Narracyjność i filmowa estetyka zespołów drugiej fali wywodzi się właśnie z soundtracków. Zespoły takie jak Godspeed You! Black Emperor opierały swoją muzykę na liryczności oraz stopniowo budowanym napięciu, z którego znany jest ten rodzaj muzyki. Z powodu tego jak bardzo do filmowej estetyki pasowała muzyka GY!BE utwór East Hastings został użyty w filmie 28 Days Later.

– Krautrock

Przykład #16 – NEU! – Hallogallo z Neu! (1972) – https://open.spotify.com/track/4NbIe1w78zaCY3lWZa17ZI?si=UOM01ofeTJOY4ALs7tm8og

Niestandardowe struktury rytmiczne oraz hipnotyzujące kompozycje to cecha, którą wyróżniał się ten pochodzący z niemczech rodzaj rocka. W utworze Hallogallo używany jest motorik, powtarzający się, charakteryzujący się robotyczną precyzją i pulsującym brzmieniem rytm w metrum 4/4, który ulega minimalnym zmianom. Ten zabieg stylistyczny został użyty, by wprowadzić hipnotyzującą atmosferę. W ślady Krautrocka poszła chicagowska scena Post Rocka w tym między innymi Tortoise.

3. Pierwsza fala

– Louisville, KY, USA

Za jedno z miejsc powstania gatunku uznawana jest stolica amerykańskiego stanu Kentucky miasto Louisville, w którym we wczesnych latach ukształtowała się odrębna scena muzyczna. Mimo że obecnie najbardziej utożsamiana z Post Rockiem za sprawą kilku ważnych nagrań i zespołów, które z niej pochodzą, była przez większość czasu zdominowana przez Post Hardcore. Dopiero od Spiderland zespołu Slint z 1991, który jest najważniejszym nagraniem pochodzącym z niej zaczęła być utożsamiana z tym gatunkiem. Przed Spiderland grupa grała w dużo bardziej Post Hardcorowym stylu, a poprzedni album Tweez z 1989 roku prędzej przypominał kompilacje źle zrobionych utworów niż poważną pracę.

Album #1, Przykład #17 – Slint – Tweez (1989) – https://open.spotify.com/album/4NxYyugSdspmYp8aEGMqTP?si=mJ85Y6FtRG2IqMSwZWmvUQ

– Slint – Spideraland (1991)

Album #2, Przykład #18 – Slint – Spiderland (1991) – https://open.spotify.com/album/2NnkLRaeX33d1Mn8ZLgTo8?si=TfFTkn3jRQSAsuDvS4F6Ug

Album wydany przez 1991 przez amerykańską grupę zaprezentował kilka wcześniej niespotykanych w rocku rozwiązań połączonych w jedną spójną całość. Na utworze Breadcumb Trail patrz przykład #1 zespół użył nieregularnych metrum, uzyskał bardzo mroczne i dynamiczne gitarowe brzmienie przez zarządzanie kontrastującymi teksturami dzięki użyciu czterech gitar, dwóch ze standardowym strojeniem, dwóch przesterowanych. Utwory z Spiderland bardzo mocno odbiegały od typowych rockowych konwencji, w przeciwieństwie do mainstreamu zespół postawił na atmosferyczny mówiony wokal inspirowany Post Punkiem, poza utworem Washer, w którym wokalista śpiewa, co robi szczególnie dobry efekt dzięki temu jak mocno kontrastuje z resztą materiału na albumie. Kompozycje nie opierają się na typowej dla rocka strukturze, lecz są bardzo stopniowo rozwijane. Do rzeczy, które zapoczątkowało w podgatunku Spiderland należy też typowa dla Post Rocka struktura cisza vs hałas patrz przykład #3.

O ile muzycznie Spiderland został po latach uznany za najbardziej wpływową obok Laughing Stock pracę dla podgatunku takiego sukcesu nie było po premierze. Zespół opierający się na dwóch czołowych postaciach Davidzie Pajo (który później będzie grał między innymi dla Tortoise) oraz Brianie McMahanie składał się z nastolatków, którzy prędzej przypominali garażową ekipę niż profesjonalny band. Gdyby nie pozytywna recenzja dziennikarza muzycznego Steve'a Albiniego dla Melody Makera album prawdopodobnie by przepadł razem z innymi mniej znanymi alternatywno rockowymi płytami z tamtych lat.

Czytaj więcej #1 – Polifonia Polityki – Bartosz Chaciński – Ćwierć wieku od strzału z nikąd – https://polifonia.blog.polityka.pl/2016/03/27/cwierc-wieku-od-strzalu-znikad/

Czytaj więcej #2 – Pablo's Reviews – Recenzja Spiderland – https://pablosreviews.blogspot.com/2023/06/slint-spiderland-1991.html

– Wielka Brytania

Za drugie najważniejsze miejsce dla pierwszej Post Rockowej fali uznaje się wyspy gdzie w 1988 roku zespół Talk, Talk wydał ich pierwszą eksperymentalną pracę zatytułowaną Spirit Of Eden. Po latach Synthpopowej działalności, w której zespół wypuścił między innymi takie hity jak It's My Life (1984) grupa przekształciła się w jedną z pierwszych formacji Post Rocka.

Przykład #19 – Talk Talk – It's My Life (1984) – https://open.spotify.com/track/4jhsuQCUCJKA5f0bXb6XdJ?si=rj5atPLwTOes9svNR-lxqA

– Talk Talk – Spirit Of Eden (1988)

Album #3, Przykład #20 – Talk Talk – Spirit Of Eden (1988) – https://open.spotify.com/album/4YXo7p7aubyVIbNLoVlBp9?si=Md4CxkF3RXqDAcleO7SEpA

Na Spirit Of Eden Brytyjczycy całkowicie odeszli od wszystkich wcześniej znanych ich słuchaczom schematów, zamiast prostych kompozycji postawili na emocjonalne tekstury, które opierały się na nagrywanych godzinami improwizacjach. Spirit Of Eden to także pierwsza płyta tego podgatunku, która nie użyła standardowej dla rocka instrumentacji w przeciwieństwie do albumów np. grupy Slint. Na Spirit Of Eden są między innymi ograny, dwunastostrunowa gitara, harmonia, meksykański bas, kontrabas, skrzypce, trąbka, fagot, obój, klarnet, a także profesjonalny chór, który uzupełniał tajemnicze partie wokalne Hollisa.

– Talk Talk – Laughing Stock (1991)

Album #4, Przykład #21 – Talk Talk – Laughing Stock (1991) – https://open.spotify.com/album/7vqMpYHIqqWQQc0IVR03ue?si=9sBCqaWuTr6Ps8wt8O5pcA

Jeśli traktujemy przejście zespołu Talk Talk z popowej działalności do Spirit Of Eden jako rewolucje tak jako rewolucje nie możemy traktować zmian, które zespół wprowadził na Laughing Stock. Album ten uznaje się jako kontynuacje ich eksperymentalnej działalności i pomysłu, który zapoczątkowali na Spirit Of Eden. W porównaniu do poprzednika album z 1991 poszedł jeszcze bardziej w stronę minimalizmu i jest często określany jako jeszcze bardziej klaustrofobiczny i introspektywny.

– Bark Psychosis – Hex (1994)

Album #5, Przykład #22 – Bark Psychosis – Hex (1994) – https://open.spotify.com/album/7j98uMKCZuBQU1SPcrQAxP?si=EFAlZ4I5QaGzd6JjNwnfEw

Inną ważną formacją z wysp, która także poszła w niekonwencjonalne rockowe brzmienie jest Bark Psychosis, których najważniejszy album Hex to pierwszy w historii, który został okrzyknięty mianem Post Rockowego patrz źródło #1 i #2. Hex to jeden z pierwszych albumów tego podgatunku, który użył elektronicznego podkładu oraz poszedł w inspiracje ambientem. Utwory na Hex to powtarzalne, opierające się na jednym zapętlonym wątku melancholijne, hipnotyzujące kompozycje.

– Chicago, IL, USA

Kolejnym ważnym miejscem dla rozwoju pierwszofalowego Post Rocka była eksperymentalna scena Chicago, która wykształciła się z wpływów sceny w Kentucky, z której niektóre zespoły takie jak Basto przeniosły się, z ważnych muzyków do Chicago przeniósł się też David Pajo gitarzysta grupy Slint, który w Illinois grał dla Tortoise. W przeciwieństwie do sceny brytyjskiej oraz kentucky ta chicagowska korzystała z wpływów Jazzu, Chamber Popu i Krautrocka, który patrz przykład #16 jest jednym z gatunków, które wpłynęły na powstanie Post Rocka.

– Tortoise – Millions Now Living Will Never Die (1996)

Album #6, Przykład #23 – Tortoise – Millions Now Living Will Never Die (1996) – https://open.spotify.com/album/3X20tXW0zsl5imVzETPhQh?si=qTWf1QVLQLCMIFxYx-GaNw

Zatytułowany po książce Judge Rutherforda drugi studyjny album chicagowskiej grupy rozpoczyna jedna z najdłuższych pierwszofalowych kompozycji utwór Djed, który nie jest prowadzony liniowo i składa się na niego kilka części opierających się na krautrockowej rytmice. Podobny, ale oparty wobec jednego klamrowego wątku jest Glass Museum, o którym więcej dowiesz się z przykładu #2. Album ten nie zawiera ani jednej linii wokalnej w przeciwieństwie do reszty przedstawionych wcześniej pierwszonurtowych płyt.

– Nowy Jork, NY, USA

– Swans – Soundtracks For The Blind (1996)

Album #7, Przykład #24 – Swans – Soundtracks For The Blind (1996) – https://open.spotify.com/album/7yV8WpwCChvzW3qr5MuzMf?si=_McWqKkuRTWIzp2OrWh95Q

W największej metropolii stanów zjednoczonych, która słynęła z największej New Wave'owej sceny muzycznej na świecie, wykształcił się ruch oporu przeciwko zastanemu porządkowi, scena No Wave, która miała być przeciwieństwem do dominującego nurtu. Do jednego z najważniejszych zespołów tamtej sceny należeli Swans, których Soundtracks For The Blind, album wydany w 1996 roku można uznać za płytę, która była na granicy pierwszej i drugiej fali Post Rocka, bo mimo że została nagrana w okresie 1991 – 1996 kojarzonym z początkami i rozkwitem pierwszej fali sięga po rozwiązania kojarzone zarówno z nią jak i kolejną. Utwory Swans są zdecydowanie bardziej narracyjne i liryczne oraz utrzymywane w soundtrackowej stylistyce w przeciwieństwie do bardziej rockowej pierwszej fali, ale nie opierają się na crescendo w przeciwieństwie do drugiej fali. Utwory zawarte na STFTB to długie repetycyjne, ambientowe pasaże oparte na minimalistycznej melodyczności i emocjonalności. Zespół oparł muzyke na charakterystycznej dla lat 90 w post rocku dominacji gitar, natomiast nie boi się korzystać z innych brzmień między innymi drone, sampli i rozwiązań elektronicznych.

4. Druga fala

Najpopularniejsza i najbardziej kojarzona z gatunkiem druga fala była mniej minimalistyczna brzmieniowo od pierwszej. Wiele zespołów w tym Sigur Rós czy Godspeed You! Black Emperor wybrało chamber orkiestrową drogę, więc opartą na brzmieniu nawiązującym do dużych składów kojarzonych z muzyką klasyczną, ale dostosowanych do potrzeb nowoczesnej muzyki. W drugiej fali popularne stało się też inne rozwiązanie, długie budowanie napięcia, by wyładować je mocnym finałem. Charakterystyczną zmianą było też coraz śmielsze porzucanie instrumentów typowo kojarzonych z rockiem na rzecz instrumentacji kojarzonej z muzyką filmową i poważną.

– Montreal, Kanada

Album #8, Przykład #25 – Godspeed You! Black Emperor – No Title as of 13 February 2024 28340 Dead (2024) – https://open.spotify.com/album/1qG30zCAZ30hsmA5wAlaQ3?si=UogSeCClR2mL_jPVZvzghQ

Pod koniec lat 90 w tym kanadyjskim mieście wokół należącego do Efrima Menucka i Thierrego Amara niekomercyjnego studia nagraniowego Hotel2Tango oraz wydawnictwa muzycznego Constellation wykształcił się odrębny lokalny styl gatunku. Post Rock z Montrealu nie porzucił gitary elektrycznej mimo chamberowego brzmienia, ale postawił na rozbudowane kompozycje, apokaliptyczne brzmienie i bardzo duże składy. Montrealski Post Rock był też związany z polityką, dominujący na tamtejszej scenie Godspeed You! Black Emperor zespół właścicieli Hotelu2Tango aktywnie uczestniczył w życiu społecznym kanady i nawoływał swoją muzyką do lewicowych i anarchistycznych postulatów. Do dziś zespół jest kojarzony ze swoimi poglądami między innymi dzięki ich ostatniemu studyjnemu nagraniu, które jest poświęcone brutalności konfliktu między Izraelem a Palestyną.

– Godspeed You! Black Emperor – F♯A♯∞ (1997)

Album #9, Przykład #26 – Godspeed You! Black Emperor – FsharpAsharpInfinity (1997) – https://open.spotify.com/album/7sh2Z8jj1iySpHRAnGd9w5?si=HMgqEIPDR-63xgOLw5nD3g

Jeden z pierwszych albumów określanych muzyką typu Crescendocore FsharpAsharpInfinity zaprezentował użycie drone jako dominującego narzędzia w sekcjach pobocznych, które na celu miało budowanie napięcia pod rozbudowane główne wątki, by zakończyć je katharsis. Zespół poza głównymi wątkami użył też własnych nagrań na utworze Providence i pół mówionego wokalu na The Dead Flag Blues, którego tekst stał się ikoną gatunku dzięki temu, że został umieszczony na okładcę brytyjskiego dziennika muzycznego New Music Express. Co ciekawe zespół krytycznie odniósł się do opublikowanego w NME wywiadu, który uznał za przekłamany i powierzchowny. Album ten zawiera też jeden z najlepszych finałów w historii gatunku, krokowo rozwijane crescendo East Hastings. Debiut zespołu, choć z rozbudowanym składem opierał się na dominacji basu, perkusji i elektrycznej gitary, wraz z ich kolejnymi nagraniami szli w coraz bardziej niekonwencjolne brzmienie.

Źródło #11 – https://www.reddit.com/r/gybe/comments/1jy4mqs/cool_original_nme_i_found/?rdt=34243

Źródło #12 – https://www.brainwashed.com/godspeed/efrim-letter.html

– A Silver Mt. Zion – He Has Left Us Alone But Shafts of Light Sometimes Grace the Corner of Our Rooms… (2000)

Album #10, Przykład #27 – A Silver Mt. Zion – He Has Left Us Alone But Shafts of Light Sometimes Grace the Corner of Our Rooms… (2000) – https://open.spotify.com/album/298tKa2DPLT9GNmY8vsvLj?si=lEPUa_O1SVKsvmNzfKQXgw

A Silver Mt. Zion to projekt, którego założycielem jest członek zespołu Godspeed You! Black Emperor Efrim Menuck, aby nauczyć się tradycyjnej teorii muzyki. Zespół ten w przeciwieństwie do głównego projektu muzyka opiera się na instrumentach kojarzonych typowo z Muzyką Poważną, natomiast kompozycje bardziej przypominają jej mieszankę z Post Rockiem. Utwory w przeciwieństwie do większości drugiej fali nie bazują na Crescendo, zespół zamiast tego postawił na powtarzające się, lekko rozwijane, zapętlone wątki, więc podejście bliższe ambientowi. Na albumie pojawia się drone, szum i krótkie fragmenty wokalne. Album ten z poprzednią działalnością GY!BE łączy też atmosfera, jest on ponury, smutny, a wręcz depresyjny.

– Godspeed You! Black Emperor – Lift Your Skinny Fists Like Antennas To Heaven (2000)

Album #11, Przykład #28 – Godspeed You! Black Emperor – Lift Your Skinny Fists Like Antennas To Heaven (2000) – https://open.spotify.com/album/2rT82YYlV9UoxBYLIezkRq?si=HOT0YRk3Rw6lEz1j3ZjjRg

Jeszcze bardziej niż na debiucie i kolejnej po nim EPce zespół w orkiestrową stronę poszedł na ich najważniejszej części dyskografii, więc Lift Your Skinny Fists Like Antennas To Heaven. Album ten uznawany jest przez opinie fanów gatunku i krytyków muzyki za najlepszy w historii Post Rocka. LYSFLATH to najdłuższa praca w karierze muzyków, album ma prawie półtorej godziny i składa się z czterech długich utworów, które są podzielone na movementy. Ważna zmiana, która nastąpiła na ich drugim longplayu to jeszcze bardziej skoncetrowane utwory na crescendo, które w przeciwieństwie do debiutu są mniej subtelne, dłuższe, bardziej rozwinięte i gęstsze. Dużo obfitsze brzmienie zespół uzyskał dzięki użyciu instrumentów dętych takich jak flet, trąbka czy obój. Nawet jesszcze bardziej porzucając Post Rock w stronę chamber popu członkowie zespołu poszli wspomagając Arcade Fire na ich debiutanckiej płycie Funeral.

Album #12, Przykład #29 – Arcade Fire – Funeral (2004) – https://open.spotify.com/album/6ZB8qaR9JNuS0Q0bG1nbcH?si=H9zIULxLTxaCVvmHMmE00w

Z poza Montrealu

– Sigur Rós – Ágætis byrjun (1999)

Album #12, Przykład #30 – Sigur Rós – Ágætis byrjun (1999) – https://open.spotify.com/album/1DMMv1Kmoli3Y9fVEZDUVC?si=WgSgvwGGTIqn60cqZeifpA

O ile muzycy z Montrealu poczynili ważny krok w kierunku porzucenia typowego dla rocka wykorzystania gitary elektrycznej jako nośnika riffów, melodii i powerchordów, o tyle islandzki zespół Sigur Rós całkowicie odszedł od tego podejścia, stawiając na grę gęstością i teksturami. Wspomagany elektroniką orkiestrowy skład z islandii łączy atmosferyczność Godspeed You! Black Emperor z ambientową energią Bark Psychosis, natomiast w przeciwieńśtwie do tych pierwszych muzycy postawili na tradycyjny wokal śpiewany w języku islandzkim.

– Boris – Flood (2000)

Album #13, Przykład #31 – Boris – Flood (2000) – https://www.youtube.com/watch?v=3AwDfKFfn18 – Albumu nie ma na Spotify

–||-

– Lift To Experience – The Texas-Jerusalem Crossroads (2001)

Album #14, Przykład #32 – Lift To Experience – The Texas-Jerusalem Crossroads (2001) – https://open.spotify.com/album/4VpaHoWJFITeEK0cRCbudZ?si=Vc0UMiZ7Q2W3pIsSj3tWRA

Słynne polskie powiedzenie mówi “nie oceniaj książki po okładce” i jak zawsze trafnie pasuje nie tylko do literatury, bo gdybym miał sugerować się cover artami przy wyborze płyt ta karykaturalna, pretensjonalna oprawa zniechęciłaby mnie już na starcie. Natomiast treść, którą autorzy zawarli na nagraniach to nie tylko awangarda jeśli chodzi o muzykę rockową, ale także chrześcijańśką. Zespół porzucił typowy dla CCM minimalizm i prostotę na rzecz potężnych niebiańskich finałów, które korzystają z niesamowicie gęstego brzmienia gitar. Jest to jedna z niewielu płyt drugiej fali, która nie porzuciła typowego dla rocka brzmienia, natomiast podobnie jak Slint zespół użył tego instrumentarium w sposób zupełnie inny niż typowe dla gatunku składy. Album ten miał ważny wpływ na ukształtowanie się brzmienia trzeciej fali, gdzie inspiracje były nawet bezpośrednie. Riff z These Are The Days został użyty na ważnym dla początków Windmill Scene For The First Time, a później na debiucie inspirowanego londyńskim brzmieniem chilijskiego Hesse Kassel.

5. Trzecia fala

6. Polecane albumy, źródła wiedzy, artykuły

7. Lista przykładów, artykułów i źródeł

– Przykłady

Przykład #1 – Slint – Breadcumb Trail z Spiderland (1991) – https://open.spotify.com/track/7K8mX41Nub7AzBt1RwwE6d?si=YNcPjRDVTqShuwO7peep9g

Przykład #2 – Tortoise – Glass Museum z Millions Now Living Will Never Die (1996) – https://open.spotify.com/track/4yQXy99u7RnPoGedBT2XB0?si=vZnSx3MIRFShjWv_TDbnOQ

Przykład #3 – Slint – Washer z Spiderland (1991) – https://open.spotify.com/track/3oNP9Gh1NY4sjqaVUaNjTQ?si=Wo0mVQoXQnGM6x7yXclXBQ

Przykład #4 – Godspeed You! Black Emperor – East Hastings z FsharpAsharpInfinity (1997) – https://open.spotify.com/track/5jMuXTa5hECm37P7C0mbIB?si=6qOQu2-WRjWuiukgi5B-Cg

Przykład #5 – Godspeed You! Black Emperor – Storm z Lift Your Skinny Fists Like Antennas To Heaven (2000) – https://open.spotify.com/track/1HfJV18PHF2UQqh4TuySBJ?si=MsqauXWAQEm0CKhNt6UkqQ

Przykład #6 – Talk Talk – Ascension Day z Laughing Stock (1991) – https://open.spotify.com/track/1Viz6Hi6jm4YSHOlkF3gGd?si=7gBBzByqSRyPcD6tU3DWSw

Przykład #7 – Godspeed You! Black Emperor – BBF3 z Slow Riot for Zero New Kanada (1999) – https://open.spotify.com/track/2i8eJAvVOhTGBq5kwq9KRv?si=23-se20cSsu0Z_7F0189qg

Przykład #8 – Godspeed You! Black Emperor – Moya z Slow Riot for Zero New Kanada (1999) – https://open.spotify.com/track/2g2dBiugZROCtl8ipW9NQo?si=H5hJPIMnSxOHi29G1M1ntw

Przykład #9 – Godspeed You! Black Emperor – Providence z FsharpAsharpInfinity (1997) – https://open.spotify.com/track/35MghvJDcBxKqb1VHL6ePy?si=BUCP4rKQTBmGqi2-nQqKXg

Przykład #10 – Swans – Helpless Child z Soundtracks For The Blind (1996) – https://open.spotify.com/track/7jEfLF7XLMzBNj9w1PBmCq?si=ld3YZ1xiSUSc5Oa7TeowQw

Album #1, Przykład #11- Gleen Branca – The Ascencion (1981) – https://open.spotify.com/album/0xaycmPKGzap64nhRDj6gi?si=NHtCCMoKQHyzBaXfJxqwIQ

Przykład #12- Pink Floyd – Shine On You Crazy Diamond (1975) – https://open.spotify.com/track/6pnwfWyaWjQiHCKTiZLItr?si=KSFxw4WERBS6vs5PVi1pvg oraz https://open.spotify.com/track/21j1PsCiTaO8ZW88UZrh3A?si=j4-Qm_eZRmWb4bZvVjkaQQ

Przykład #13- King Crimson – 21st Century Schozoid Man (1969) – https://open.spotify.com/track/2MfrET7Nc3StKQcGoZKqr9?si=xcp94c6oSgKFlJ7lsqwBfQ

Przykład #14 – Pink Floyd – Time z The Dark Side Of The Moon (1973) – https://open.spotify.com/track/3TO7bbrUKrOSPGRTB5MeCz?si=LcMvA5mVSKuiMR_UGP21NQ

Przykład #15 – Brian Eno – 1/1 z Ambient 1: Music For Airports – https://open.spotify.com/track/3bCmDqflFBHijgJfvtqev5?si=TOzsAzmzRg-yM_uA16GSbg

Przykład #16 – NEU! – Hallogallo z Neu! (1972) – https://open.spotify.com/track/4NbIe1w78zaCY3lWZa17ZI?si=UOM01ofeTJOY4ALs7tm8og

Album #1, Przykład #17 – Slint – Tweez (1989) – https://open.spotify.com/album/4NxYyugSdspmYp8aEGMqTP?si=mJ85Y6FtRG2IqMSwZWmvUQ

Album #2, Przykład #18 – Slint – Spiderland (1991) – https://open.spotify.com/album/2NnkLRaeX33d1Mn8ZLgTo8?si=TfFTkn3jRQSAsuDvS4F6Ug

Przykład #19 – Talk Talk – It's My Life (1984) – https://open.spotify.com/track/4jhsuQCUCJKA5f0bXb6XdJ?si=rj5atPLwTOes9svNR-lxqA

Album #3, Przykład #20 – Talk Talk – Spirit Of Eden (1988) – https://open.spotify.com/album/4YXo7p7aubyVIbNLoVlBp9?si=Md4CxkF3RXqDAcleO7SEpA

Album #4, Przykład #21 – Talk Talk – Laughing Stock (1991) – https://open.spotify.com/album/7vqMpYHIqqWQQc0IVR03ue?si=9sBCqaWuTr6Ps8wt8O5pcA

Album #5, Przykład #22 – Bark Psychosis – Hex (1994) – https://open.spotify.com/album/7j98uMKCZuBQU1SPcrQAxP?si=EFAlZ4I5QaGzd6JjNwnfEw

Album #6, Przykład #23 – Tortoise – Millions Now Living Will Never Die (1996) – https://open.spotify.com/album/3X20tXW0zsl5imVzETPhQh?si=qTWf1QVLQLCMIFxYx-GaNw

Album #7, Przykład #24 – Swans – Soundtracks For The Blind (1996) – https://open.spotify.com/album/7yV8WpwCChvzW3qr5MuzMf?si=_McWqKkuRTWIzp2OrWh95Q

Album #8, Przykład #25 – Godspeed You! Black Emperor – No Title as of 13 February 2024 28340 Dead (2024) – https://open.spotify.com/album/1qG30zCAZ30hsmA5wAlaQ3?si=UogSeCClR2mL_jPVZvzghQ

Album #9, Przykład #26 – Godspeed You! Black Emperor – FsharpAsharpInfinity (1997) – https://open.spotify.com/album/7sh2Z8jj1iySpHRAnGd9w5?si=HMgqEIPDR-63xgOLw5nD3g

Album #10, Przykład #27 – A Silver Mt. Zion – He Has Left Us Alone But Shafts of Light Sometimes Grace the Corner of Our Rooms… (2000) – https://open.spotify.com/album/298tKa2DPLT9GNmY8vsvLj?si=lEPUa_O1SVKsvmNzfKQXgw

Album #11, Przykład #28 – Godspeed You! Black Emperor – Lift Your Skinny Fists Like Antennas To Heaven (2000) – https://open.spotify.com/album/2rT82YYlV9UoxBYLIezkRq?si=HOT0YRk3Rw6lEz1j3ZjjRg

Album #12, Przykład #29 – Arcade Fire – Funeral (2004) – https://open.spotify.com/album/6ZB8qaR9JNuS0Q0bG1nbcH?si=H9zIULxLTxaCVvmHMmE00w

Album #12, Przykład #30 – Sigur Rós – Ágætis byrjun (1999) – https://open.spotify.com/album/1DMMv1Kmoli3Y9fVEZDUVC?si=WgSgvwGGTIqn60cqZeifpA

Album #13, Przykład #31 – Boris – Flood (2000) – https://www.youtube.com/watch?v=3AwDfKFfn18 – Albumu nie ma na Spotify

Album #14, Przykład #32 – Lift To Experience – The Texas-Jerusalem Crossroads (2001) – https://open.spotify.com/album/4VpaHoWJFITeEK0cRCbudZ?si=Vc0UMiZ7Q2W3pIsSj3tWRA

– Artykuły

Czytaj więcej #1 – Polifonia Polityki – Bartosz Chaciński – Ćwierć wieku od strzału z nikąd – https://polifonia.blog.polityka.pl/2016/03/27/cwierc-wieku-od-strzalu-znikad/

Czytaj więcej #2 – Pablo's Reviews – Recenzja Spiderland – https://pablosreviews.blogspot.com/2023/06/slint-spiderland-1991.html

– Źródła

Źródło #1 – https://web.archive.org/web/20011202075606/http://www.thewire.co.uk/out/1297_4.htm`

Źródło #2 – https://www.reddit.com/r/postrock/comments/17iz58o/the_1994_article_that_popularized_the_term/

Źródło #3 – https://web.archive.org/web/20030116002445/http://www.godsofmusic.com/gom/articles.php?action=detail&ID=136

Źródło #4 – https://en.wikipedia.org/wiki/East_Hastings_(composition)

Źródło #5 – Twórczość własna dla Wieczoru Płytowego serwera Elizjum – https://discord.com/channels/1150122153405075537/1322205620719583242/1327340611258417193

Źródło #6 – https://pl.wikipedia.org/wiki/Crescendo z Jerzy Habela: Słowniczek muzyczny. Warszawa: PWM, 1968. ISBN 83-01-11390-1 oraz Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)

Źródło #7 – https://sjp.pl/katharsis

Źródło #8 – https://genius.com/Godspeed-you-black-emperor-providence-lyrics

Źródło #9 – https://en.wikipedia.org/wiki/Soundtracks_for_the_Blind oraz https://www.progarchives.com/album.asp?id=44162

Źródło #10 – https://en.wikipedia.org/wiki/Time_(Pink_Floyd_song)

Źródło #11 – https://www.reddit.com/r/gybe/comments/1jy4mqs/cool_original_nme_i_found/?rdt=34243

Źródło #12 – https://www.brainwashed.com/godspeed/efrim-letter.html